Radio Havenstad FM

'Rondje Havenstad'


  • 26 april 2008 (tussen 12:00 en 14:00 uur)


    Activiteit van de zon / zwarte gaten / vreemde landing van een Sojoez capsule
      Op 22 en 23 april verscheen er na een wekenlange vlekkenloze periode een groepje zonnevlekken dat bij nader onderzoek een restant bleek van de "oude" zonnevlekkencyclus. Het groepje bevond zich redelijk dicht bij de equator van de zon en de magnetische polariteit was nog dezelfde als die van de afgelopen 11 jaar. Intussen is het wel al bijna vier maanden geleden dat de nieuwe cyclus begon en is er dus al sprake van een behoorlijke overlap. Dit vlekkengroepje vertoonde echter zeer weinig activiteit, in tegenstelling tot de coronale gaten die regelmatig terugkomen. Deze gebieden op de zon waaruit de zonnewind met extra hoge snelheden tevoorschijn komt geven, als zij in de richting van de aarde staan, aanleiding tot verhoogde activiteit van poollicht op hogere breedtes. Dit effect wordt nog versterkt door een gunstige stand van de aardas in het voor- en najaar.

      Op 14 april 2008 overleed de Amerikaanse natuurkundige John A. Wheeler op 96-jarige leeftijd. Tijdens een congres in 1967 lanceerde hij de naam "Black Hole" voor een (hemel)lichaam dat zoveel massa heeft in een voldoend kleine ruimte, dat daaruit zelfs het licht met snelheid c = 300.000 km/s niet kan ontsnappen. Dergelijke systemen komen bijvoorbeeld voor in centra van melkwegstelsels en als restanten van uitgedoofde sterren met veel massa. De materie van een zwart gat zal niet meer uit atomen bestaan, maar is zodanig samen geperst dat de elementaire deeltjes elkaar direct aanraken. De theorie van een zwart gat moet vanwege de hoge snelheden en de grote dichtheid van de materie beschreven worden met de relativiteitstheorie van Einstein. Toch kan met de klassieke mechanica van Newton een indruk worden verkregen van de maximale diameter d van een bol met massa m, die zich gedraagt als een zwart gat.



      Voor een hemellichaam met een massa zo groot als die van de aarde wordt dit ongeveer 18 millimeter en voor 1 zonsmassa wordt dit 6 kilometer. De vraag is echter of de interne aantrekkingskracht in de aarde of de zon voldoende groot is om deze lichamen in een zwart gat over te doen gaan.

      Op 8 april werd een Sojoez capsule gelanceerd voor een ontmoeting met het International Space Station op een hoogte van 350 km boven het aardoppervlak. Onder andere de Belgische televisie maakte daar melding van. Voor twee van de drie bemanningsleden was dit de eerste ruimtevlucht. Een bemanning zonder ervaring dus. Op 19 april werd los gekoppeld van het ISS. De vlucht terug naar de aarde duurde ruim drie uur. Door onbekende (?) oorzaak gebeurde de landing 20 minuten later dan gepland en op een plaats op ruim 400 km afstand van de bedoelde plek in Kazachstan. De capsule raasde niet met de hitteschilden, maar met het toegangsluik voorop door de dampkring en werd daardoor zwaar beschadigd. Gelukkig heeft de bemanning (een man en twee vrouwen) deze vreemde landing overleefd. Zie ook www.nasa.gov.


      Presentatie: Jan Wildeman
      Techniek: Remco Keizer
      Samenvatting en bijdrage: Wim Zanstra